‘Mensen overtuigen‘ 

‘Zijn boodschap is dat we de schoonheid van de natuur moeten herontdekken. Pas als je begrijpt wat je eigen rol is in het natuurlijke evenwicht, begrijp je de wetten die eraan ten grondslag liggen. De grootste schoonheid van de natuur zit in haar vermogen om nieuw leven te creëren.’ Dat is dan ook de kernboodschap van Michael Braungart en zijn Amerikaanse evenknie William McDonough. In hun succesboek Cradle to Cradle – Remaking the Way We Make Things (in opdracht van Search in een Nederlandse vertaling uitgebracht) schrijven ze dat we los moeten komen van de gedachte dat een geproduceerd goed een bepaalde levenscyclus heeft en daarna wordt afgedankt. Ook de trend om grondstoffen en deelmaterialen te scheiden en recyclen is volgens de auteurs geen oplossing. ‘Hooguit verleng je daarmee de looptijd, en verklein je de kans dat de bouwstenen van bijvoorbeeld een huis aan een volgende levensfase beginnen,’ aldus Braungart. ‘Wij pleiten daarom voor upcycling: vooraf goed nadenken hoe je de diverse biologische en non-biologische bouwstenen straks in nieuwe toepassingen kunt gebruiken en een meerwaarde geven. ‘Op zich is dat eigenlijk niet zoveel nieuws. In tijden dat de mensen nog dicht bij de natuur stonden, was goed rentmeesterschap het uitgangspunt van de inrichting van leven, werk en landschappen. Je had het tijdelijke vruchtgebruik van de natuurlijke omgeving en het was niet meer dan logisch dat je alles in goede orde achterliet voor volgende generaties. Dat besef zijn we gaandeweg kwijtgeraakt. Het C2C-denken is daar een reactie op.’

'uitdaging'

Upcycle Your Thinking – dat is het motto van Michael Braungart. ‘De meest kritische reacties komen van mensen die worstelen met hun schuldbesef. Ze reageren defensief, terwijl wij ze eigenlijk zeggen dat ze niet langer energie moeten steken in achterom kijken. Leer de natuur weer zien als een prachtig organisme, dat ons geweldige kansen biedt op een mooier en langer leven. ‘Onze belangrijkste uitdaging is dat we mensen overtuigen. We zijn realist genoeg om te beseffen dat we op eigen kracht geen massabeweging in gang kunnen zetten. Maar we kunnen wel de argumenten aandragen waardoor het balletje verder gaat rollen. Mede dankzij de support van mensen als Annemarie Rakhorst en haar kennisnetwerk, lukt het al aardig om kennisallianties te bouwen. Want een dergelijke grootschalige innovatie kun je alleen bewerkstelligen met netwerken van gelijkgestemden die op alle niveaus bereid samenwerken op weg naar het uiteindelijke C2C-doel.

'winnaars'

’Vooral bouwers, technologieontwerpers en -producenten en projectontwikkelaars (waaronder ook woningcorporaties) blijken deze boodschap te doorgronden. Ook een bedrijf als Search, dat naast eigen advies- en engineeringwerkzaamheden opleidingen aanbiedt over duurzaamheidvraagstukken, schaart Braungart bij de toekomstige winnaars. Wel proeft hij bij enkele marktpartijen nog verzet op het niveau van het uitvoerende middenkader. ‘Kennelijk is onze boodschap voor hen nog niet concreet genoeg. Daar moeten we dus verder aan werken.’ De beste manier om dit te bewerkstelligen is door te gaan met het verzamelen van succesverhalen en goede ideeën, vindt Braungart. ‘Je wilt iets moois en duurzaams neerzetten, dat zich later ook nog eens kan voortplanten. Wat is er nu mooier en uitdagender dan dat?’

Michael Braungart is chemicus en hoogleraar aan de universiteiten van Lüneburg en Rotterdam. Ook is hij oprichter van adviesbureau EPEA voor internationaal milieuonderzoek.